Turkije heeft met zeventig miljoen consumenten een grote binnenlandse markt. Vooral in de verstedelijkte gebieden worden buitenlandse producten hoog gewaardeerd. De beroepsbevolking is groot, jong en relatief goedkoop. Voor de buitenlandse investeerder is Turkije een land met mogelijkheden. Niet voor niets beschouwt de Wereldhandelsorganisatie Turkije als één van de meest dynamische en belangrijkste opkomende markten in de wereld.

Het huidige Turkije is volop in beweging. Veranderingen op economisch en politiek gebied volgen elkaar snel op. In het kader van de kandidatuur voor de Europese Unie wordt de Turkse wetgeving continue aangepast aan de Europese regelgeving, dit in verband met de gewenste toetreding tot de EU. Wie in Turkije commercieel actief wil zijn, ziet zich geconfronteerd met een groot aantal beslissingen. De eerste keuze die gemaakt moet worden: welke rechtspersoon. De rechtsvormen die het Turkse recht kent, zijn enigszins vergelijkbaar met Nederlandse rechtsvormen. Een eigen vestiging kan alleen in de vorm van een Limited Sirket - Ltd. (te vergelijken met een besloten vennootschap) of een Anonim Sirket (naamloze vennootschap). De meest voor de hand liggende rechtsvorm voor de Turkse vestiging is het Turkse equiTurkije
heeft met zeventig miljoen consumenten een grote binnenlandse markt. Vooral in de verstedelijkte gebieden worden buitenlandse producten hoog gewaardeerd. De beroepsbevolking is groot, jong en relatief goedkoop. Voor de buitenlandse investeerder is Turkije een land met mogelijkheden. Niet voor niets beschouwt de Wereldhandelsorganisatie Turkije als één van de meest dynamische en belangrijkste opkomende markten in de wereld.
(Tekst Henk Sepers)

Valent van de Nederlandse BV, de Limited Liability Company. Deze Ltd. bestaat uit minimaal twee aandeelhouders. Dit in tegenstelling tot het Nederlands recht waar met één oprichter genoegen wordt genomen. De nationaliteit is niet relevant (het verhaal dat tenminste één van de aandeelhouders de Turkse nationaliteit moet hebben, is pertinent onjuist). In een Anonim Sirket (vergelijkbaar met de naamloze vennootschap) ligt het anders. Tenminste vijf oprichters/aandeelhouders, zowel natuurlijke personen als rechtspersonen, kunnen deelnemen. In beginsel is nationaliteit niet belangrijk. In het bestuur van de Anonim Sirket is een aantal posten wel expliciet aan Turkse staatsburgers toebedeeld, bijvoorbeeld de financieel bestuurder. Voorts kent de Anonim Sirket nog een fors aantal dwingende regels. Datzelfde geldt in het Nederlands recht. Een belangrijk punt bij de keuze van de rechtsvorm zijn de gevolgen van de gekozen rechtsvorm voor de door het moederbedrijf in Nederland verschuldigde vennootschapsbelasting, bijvoorbeeld eventuele aanloopverliezen van de Turkse vestiging. Nederland en Turkije hebben een verdrag ter voorkoming van dubbele belastingen gesloten, hetgeen interessante mogelijkheden biedt om de belastingdruk op de door de Turkse vestiging gerealiseerde inkomsten zoveel mogelijk te beperken.

Oorsprong Turks recht.

Door Atatürk is ná het stichten van de Republiek Turkije in 1923 afstand gedaan van het Religieuze recht (..eriat). Hiervoor kwam Europese wetgeving in de plaats. Het Zwitsers Burgerlijk Wetboek, het Verbintenissenrecht, Faillissementsrecht en Executierecht alsmede het Wetboek van Rechtsvordering werd letterlijk vertaald in het Turks. Zo namen de Turken de vertaling van het Italiaanse Wetboek van Strafvordering over en toog men voor het Wetboek van Strafrecht weer naar Duitsland. Op het gebied van Bestuursrecht stond het Franse recht model. Datzelfde geldt voor het Handelsrecht. De bron van alles tesamen is dus het Romeinse recht. Curieus is dat de codificatie van dit recht ooit, in de periode tussen 528-535, plaatshad onder Justitianus. heerser over het Byzantijnse Rijk met als hoofdstad Constantinopel. De bron van het rechtstelsel is Nederlanders dus niet vreemd. In de praktijk zal wel rekening moeten worden gehouden met nogal wat lokale invloeden. Turkije ondergaat, voor wat betreft de wetgeving, thans wederom een aantal veranderingen, te weten de aanpassingen aan het Europese recht. De ‘Wetfabriek’ te Ankara maakt overuren.

De (her)opening.

Sinds de Özal-periode (van 1983 tot 1989 minister-president en van 1989 tot 1993 president) heeft de handel tussen Turkije en Nederland, alsmede de investeringen vanuit Nederland in Turkije van meet af prioriteit gekregen. Exporteerde men voor die periode hoofdzakelijk agrarische producten, vanaf die tijd raakte de industrialisatie al snel in een stroomversnelling. Van protectionisme naar een gehele liberalisatie van de (internationale) handel. Door het ‘openzetten’ van de economie werd Turkije al snel (her)ontdekt. Eén karakteristiek bleef echter onveranderd: ‘het nepotisme’. Of populair gezegd: ‘vriendjespolitiek’. Niet het adagio ‘kennis is macht’, maar ‘het hebben van kennissen is macht’. Bij het aangaan van (handels)betrekkingen is het essentieel dat de partners elkaar ‘goed kennen’ en ‘begrijpen’. Wat heeft men te bieden en welke waarde wordt toegevoegd? Om in Turkije commercieel actief te kunnen c.q. mogen zijn is het dwingend voorgeschreven dat de activiteiten via een rechtspersoon verlopen. De doelstelling van een rechtspersoon kan het beste zo breed mogelijk worden omschreven. In de omschrijving zal, in samenhang met de handelsnaam, tot uitdrukking moeten komen welke activiteiten worden uitgeoefend. De mededeling: de rechtspersoon met beperkte aansprakelijkheid ‘Het lopend hert B.V.’ is onvoldoende. Als aanvulling moet de onderneming vermelden in welke sector hij actief is (handel, toerisme, bouw, enzovoort).

Verbintenissenrecht.

Wie heeft welke bevoegdheid binnen het bedrijf en voor hoeveel? Terzake het doen van de betalingen kan het zinvol zijn over de omvang danwel hoogte van die beslissingen duidelijke afspraken te maken over wie nou welke bevoegdheid heeft, en voor hoeveel? Hoe en bij wie liggen de verantwoordelijkheden? In geval van geschil: arbitrage of gaat men dan naar de gewone rechter? Welk recht is van toepassing? De taal waarin gecommuniceerd wordt en/of afspraken in worden vastgelegd. Dit is een aspect dat absoluut niet onderschat mag worden. Tot zover een kleine greep aan punten, die aandacht behoeven bij het aangaan van een samenwerking, in welke vorm dan ook. Een heel ander punt -en even belangrijk als de juridische aspecten- is dat over en weer respect wordt getoond voor de commerciële cultuur, waarbinnen men opereert. Een aantal voorbeelden: De informele economie wordt thans in Turkije, door allerlei overheidsmaatregelen, zoveel mogelijk teruggedrongen. Dit krijgt langzamerhand zijn weerslag op bijvoorbeeld de financiële administratie binnen het bedrijfsleven. ‘Alles kan en alles mag’, begint verleden tijd te worden. De zakenman, maar ook de particulier zegt al snel dat er geen problemen zijn en dat alles in orde komt. Vertrouw hier tot op zekere hoogte op, want voor deze problematiek is er zelfs een naam: het ‘problem yok syndroom’. Ook komt het regelmatig voor dat diverse ambtenaren er een eigen interpretatie van de wetgeving op nahouden. Daarnaast behoeft ook de debiteurenbewaking, meer dan in Nederland, extra aandacht. Turken kunnen zeer flexibel zijn met betrekking tot de kwaliteit en het tijdstip van de levering. Kortom: Turkije heeft voor buitenlandse zakenmensen een enorme potentie, maar het is raadzaam om goed geïnformeerd op die markt te opereren. Temeer daar binnen afzienbare tijd een gewijzigd Wetboek van Koophandel in werking treedt.